چرا اين انسان خود را به سختى و كوشش داخل در عقبه نميكند ، و با جهد و جدّيّت از آن نمىگذرد ؟ اى پيامبر ميدانى عقبه چيست ؟ انسانى را آزاد كردن ؛ و يا در هنگام گرسنگى كه دلها و شكمها گرسنه است ، سير كردن و طعام دادن ؛ و يا يتيمى كه از اقربا و نزديكان است حمايت كردن ، و يا از مسكين خاك نشين دستگيرى و اعانت نمودن ، اينها عقبه است . يعنى اگر انسان اين اعمال را بجاى آورد ، از آن عقبات عبور مىكند ، خداوند سبحانه و تعالى ، اعمالى كه بندگان خود را بدانها مكلّف كرده است عقبات ناميده تشبيهاً به عقبات و گردنه‌هائى كه بر فراز كوه‌ها موجود است ؛ چون همانطور كه انسان در پيمودن اين عقبات و كوه‌ها در دنيا دچار سختى و گرفتارى ميگردد همينطور در آخرت از عهدهء مصائب واجبات برآمدن هم مستلزم گرفتارى و سختى است ؛ و نظير همان گرفتارى و فشارى كه در وقت عبور از گردنه دنيوى پيدا مىكند ، در آخرت هم در هنگام بازرسى و بازپرسى براى او پيدا مىشود ؛ اين از باب تشبيه معقول به محسوس است . أمير المؤمنين صلوات الله و سلامه عليه ميفرمايد : إِنَّ أَمَامَكُمْ عَقَبَةً كَئُوداً وَ مَنَازِلَ مَهُولَةً لَا بُدَّ مِنَ الْمَمَرِّ بهَا وَ الْوُقُوفِ عَلَيْهَا فَإمَّا برَحْمَةِ نَجَوْتُمْ وَ إمَّا بِهَلَكَةً لَيْسَ بَعْدَهَا انْجبَارٌ « اى مردم بدانيد كه در جلوى شما عقبه خسته كننده و كمرشكنى است ؛ و منزل‌هاى ترسناك و وحشتناكى است كه به ناچار بايد از